Kış Aylarında Yaşlıların Sağlığı Nasıl Korunur?

Yaşlılar Kışın Neden Daha Hassastır?

Yaş ilerledikçe vücudun ısıyı koruma ve soğuğa uyum sağlama yeteneği azalır. Bağışıklık sistemi de enfeksiyonlara karşı eskisi kadar güçlü yanıt veremez. Bu nedenle soğuk algınlığı veya grip gibi genç bir kişinin kolayca atlattığı hastalıklar, yaşlılarda zatürre gibi ciddi tablolara dönüşebilir.

Kalp, akciğer, diyabet veya böbrek hastalığı olan yaşlılarda soğuk hava bu hastalıkların kötüleşmesine de yol açabilir. Kısa günler ve evde geçen uzun saatler hareketin azalmasına, ruh halinin olumsuz etkilenmesine neden olur. Kış aylarına önceden hazırlanmak, bu risklerin önemli bir kısmını azaltır.

Kış Enfeksiyonlarından Korunmak İçin Neler Yapılabilir?

Grip, soğuk algınlığı ve diğer solunum yolu enfeksiyonları kış aylarında belirgin biçimde artar. Bu hastalıklar çoğunlukla damlacık yoluyla ve ellerle bulaşır. Basit hijyen kurallarına uymak ve kalabalık, kapalı ortamlarda dikkatli olmak bulaşma riskini azaltır. Bu nedenle yaşlı bireyin yaşadığı evde tüm aile bireylerinin bu kurallara uyması önemlidir.

Grip ve zatürre aşıları gibi koruyucu uygulamaların yaşlı yakınınız için uygun olup olmadığını hekiminizle görüşmeniz önerilir. Aşılar ve diğer koruyucu önlemler birlikte uygulandığında enfeksiyonların ağır seyretme olasılığı azalır. Aşıları hekiminizle önceden planlamak, korunmanın kış başlamadan sağlanmasına yardımcı olur. Günlük hayatta şu önlemlere dikkat edebilirsiniz:

• Elleri sık sık su ve sabunla yıkayın.
• Hasta olan aile bireylerinin yaşlı kişiyle yakın temasını sınırlayın.
• Kalabalık ve kapalı ortamlarda maske kullanmayı düşünün.
• Havlu, bardak ve çatal-kaşık gibi kişisel eşyaları ayrı tutun.
• Aşılar konusunda hekiminize danışın.

Ev Ortamı Nasıl Isıtılmalı ve Havalandırılmalı?

Yaşlı bireyin bulunduğu odanın üşütmeyecek, ancak aşırı sıcak da olmayacak bir sıcaklıkta tutulması önemlidir. Kat kat giyinmek, ince birkaç katman sayesinde vücut ısısını korumayı kolaylaştırır. Gece yatarken ayakların sıcak tutulması ve uygun kalınlıkta bir yorgan kullanılması da üşümeyi önler. Bazı yaşlılar üşüdüğünü fark etmeyebilir; bu nedenle el ve ayaklarının ara sıra kontrol edilmesi yararlı olur.

Isınmak için soba veya şofben kullanılan evlerde karbonmonoksit zehirlenmesi ciddi bir tehlikedir. Baş ağrısı, baş dönmesi, bulantı ve uyku hali gibi belirtiler varsa hemen ortamı havalandırın, kişiyi temiz havaya çıkarın ve vakit kaybetmeden 112'yi arayın. Evin güvenli ısınması için şu noktalara dikkat edin:

• Soba ve bacaların her kış öncesinde kontrol ettirilmesini sağlayın.
• Mümkünse karbonmonoksit dedektörü kullanın.
• Odaları gün içinde kısa sürelerle düzenli olarak havalandırın.
• Elektrikli ısıtıcıları yatak, perde ve kumaşlardan uzak tutun.
• Isıtıcıları gece açık bırakarak uyumayın.

Kışın Beslenme ve Sıvı Alımına Nasıl Dikkat Edilmeli?

Yaşlılarda susama hissi azaldığı için kış aylarında yeterli sıvı alımı sıklıkla göz ardı edilir. Oysa yetersiz sıvı alımı halsizlik, baş dönmesi, kabızlık ve idrar yolu enfeksiyonu riskini artırabilir. Gün içinde belirli aralıklarla su, ıhlamur gibi bitki çayları ve çorba gibi sıvı gıdalar sunmak bu açığı kapatmaya yardımcı olur.

Sebze, meyve ve protein açısından zengin, dengeli bir beslenme bağışıklığı destekler. Güneş ışığının azaldığı aylarda D vitamini düzeyinin kontrol edilmesi gerekip gerekmediğini hekiminize sorabilirsiniz; bunun için evde kan alma desteğinden yararlanabilirsiniz. Kusma, ishal veya ateş nedeniyle sıvı kaybı yaşanan yaşlılarda hekim gerekli görürse sıvı desteği evde serum uygulaması ile sağlanabilir.

Kronik Hastalığı Olanlar Kışın Nelere Dikkat Etmeli?

Soğuk hava damarların daralmasına neden olarak tansiyonun yükselmesine ve kalbin daha fazla çalışmasına yol açabilir. Hareketin azalması ve beslenme alışkanlıklarının değişmesi de kan şekeri dengesini etkiler. Bu nedenle kronik hastalığı olan yaşlılarda kış aylarında ölçümlerin daha düzenli yapılması önerilir. Kış aylarında ilaçların düzenli kullanımına da her zamankinden fazla dikkat edilmelidir.

Evden çıkmakta zorlanan kişilerde evde tansiyon ve şeker takibi ile ölçümler düzenli olarak sürdürülebilir. Ölçüm sonuçlarını not edip hekim kontrolünde paylaşmak, tedavide gerekli düzenlemelerin zamanında yapılmasına yardımcı olur. Gerekirse ölçüm sıklığını hekiminizle birlikte yeniden belirleyebilirsiniz. Aşağıdaki tablo, kış aylarında sık karşılaşılan riskleri ve alınabilecek önlemleri özetler.

Tablo genel bilgilendirme amaçlıdır; kişiye özel öneriler için hekiminize danışın.

Buzlu Havada Düşmelere Karşı Hangi Önlemler Alınmalı?

Kar ve buz, yaşlılarda düşme ve kırık riskini belirgin biçimde artırır. Mümkünse buzlanmanın olduğu günlerde dışarı çıkmaktan kaçınmak, alışveriş ve eczane gibi işleri başka bir aile bireyine bırakmak en güvenli yoldur. Dışarı çıkılması gerekiyorsa tabanı kaymaz ayakkabılar ve gerekiyorsa baston kullanılmalıdır.

Ev içinde de dikkat gerekir; dışarıdan gelen ıslak ayakkabılar giriş alanında kaygan bir zemin oluşturabilir. Kapı girişine emici bir paspas koymak ve ıslak zemini hemen kurulamak bu riski azaltır. Kısa kış günlerinde evin erken saatlerden başlayarak aydınlık tutulması da düşmeleri önlemeye yardımcı olur.

Hangi Belirtiler Hekime Başvurmayı Gerektirir?

Yaşlılarda enfeksiyonlar her zaman yüksek ateşle kendini göstermeyebilir. Ani halsizlik, iştahsızlık, bilinç bulanıklığı ya da her zamankinden farklı davranışlar da bir hastalığın ilk işareti olabilir. Bu nedenle yaşlı yakınınızdaki küçük değişiklikleri önemsemek gerekir. Her zaman konuşkan olan birinin içine kapanması ya da yatağından çıkmak istememesi de dikkat edilmesi gereken bir değişikliktir.

Nefes darlığı, göğüs ağrısı, dudaklarda morarma, bilinç kaybı veya şiddetli üşüme ile birlikte titreme ve uyuşukluk gibi durumlarda vakit kaybetmeden 112'yi arayın. Daha hafif belirtilerde ise hekiminize başvurmanız önerilir. Evde bakıma nasıl hazırlanacağınızı hasta rehberimizde bulabilirsiniz. Hekime danışmayı gerektiren başlıca belirtiler şunlardır:

• Birkaç günden uzun süren ya da artan öksürük
• 38 °C ve üzeri ateş
• Belirgin halsizlik, iştahsızlık veya sıvı alamama
• Ani başlayan unutkanlık ya da kafa karışıklığı
• Tansiyon veya şeker ölçümlerinde alışılmışın dışında değerler

Sık Sorulan Sorular

Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; kişisel durumunuz için hekiminize danışın.