Hemogram (Tam Kan Sayımı) Nedir? Hangi Değerlere Bakılır?

Hemogram (Tam Kan Sayımı) Nedir?

Hemogram, kandaki hücrelerin sayısını ve bazı özelliklerini ölçen bir kan tahlilidir. Halk arasında tam kan sayımı ya da kısaca kan sayımı olarak da bilinir. Tahlilde kırmızı kan hücreleri, beyaz kan hücreleri ve trombositler ayrı ayrı değerlendirilir. Sonuçlar, her bir değerin laboratuvarın belirlediği referans aralığıyla karşılaştırılmasıyla değerlendirilir.

Bu üç hücre grubunun her birinin vücutta farklı bir görevi vardır. Kırmızı kan hücreleri oksijen taşır, beyaz kan hücreleri vücudu enfeksiyonlara karşı korur, trombositler ise kanın pıhtılaşmasında rol oynar. Hemogram, bu hücrelerin dengesine bakarak vücudun genel durumu hakkında hekime önemli ipuçları verir. Tek başına bir tanı koydurmasa da birçok hastalığın araştırılmasında başlangıç noktasıdır.

Hemogram Hangi Durumlarda İstenir?

Hemogram, rutin sağlık kontrollerinin neredeyse her zaman bir parçasıdır. Belirgin bir şikâyeti olmayan kişilerde bile genel sağlık durumunu görmek için istenebilir. Bunun yanı sıra pek çok hastalığın tanısında ve tedavinin takibinde hekimlerin başvurduğu ilk tahlillerden biridir. Basit, hızlı ve yaygın yapılabilen bir tahlil olması da bu kadar sık istenmesinin nedenlerindendir.

Kronik hastalığı olan ya da düzenli ilaç kullanan kişilerde hemogram belirli aralıklarla tekrarlanabilir. Tahlilin ne sıklıkla yapılacağına hekim karar verir. Kemoterapi gibi kan değerlerini etkileyebilen tedaviler alan hastalarda tahlil daha sık tekrarlanabilir; bu sıklık da tamamen hastanın durumuna göre planlanır. Hemogramın sıklıkla istendiği durumlardan bazıları şunlardır:

• Halsizlik, yorgunluk, solukluk veya baş dönmesi
• Ateş ve enfeksiyon şüphesi
• Kolay morarma, burun veya diş eti kanaması
• Ameliyat öncesi değerlendirme
• Kansızlık takibi
• Kan değerlerini etkileyebilen ilaçların kullanımı

Hemogramda Hangi Değerlere Bakılır?

Hemogram sonuç kağıdında çok sayıda kısaltma görülür ve bu ilk bakışta kafa karıştırıcı olabilir. Ancak hekimlerin çoğu zaman öncelikle baktığı birkaç temel değer vardır. Hemoglobin, hematokrit, lökosit, trombosit ve kırmızı kan hücrelerinin ortalama hacmi bunların başında gelir. Bunların yanında beyaz kan hücrelerinin alt türlerini gösteren ayrıntılı değerler de sonuçta yer alabilir.

Aşağıdaki tabloda bu değerler ve yetişkinler için genel olarak kabul edilen yaklaşık aralıklar yer almaktadır. Referans aralıkları laboratuvara, kullanılan cihaza, yaşa ve cinsiyete göre değişebilir. Kendi sonucunuzu değerlendirirken her zaman sonuç kağıdınızdaki referans aralığını esas alın. Çocuklar, ileri yaştakiler ve gebeler için kabul edilen aralıklar yetişkinlerden farklı olabilir.

Bilgilendirme amaçlıdır. Referans aralıkları laboratuvara göre değişebilir; sonucunuzu hekiminizle değerlendirin.

Değerlerin Düşük ya da Yüksek Çıkması Ne Anlama Gelir?

Hemogramdaki bir değerin referans aralığının dışında çıkması her zaman bir hastalık olduğunu göstermez. Yoğun sıvı kaybı, yakın zamanda geçirilen bir enfeksiyon, sigara kullanımı ya da yükseklikte yaşamak gibi durumlar da değerleri etkileyebilir. Sınırda küçük sapmalar sağlıklı kişilerde de görülebilir. Bu nedenle sonuç, hastanın genel durumu, şikâyetleri ve kullandığı ilaçlar dikkate alınarak yorumlanmalıdır.

Yine de bazı değişiklikler belirli durumların araştırılmasını gerektirebilir. Aşağıdaki liste yalnızca genel bir fikir vermek içindir; tek bir değere bakarak tanı konmaz. Hekim gerek görürse demir, vitamin veya başka kan tahlilleriyle durumu ayrıntılı olarak araştırabilir ve bir süre sonra tahlili tekrarlatabilir. Sonuçların anlamını, şikâyetleriniz ve diğer tahlillerle birlikte hekiminiz değerlendirir:

• Düşük hemoglobin: kansızlık (anemi) açısından değerlendirilebilir.
• Düşük MCV: demir eksikliği gibi nedenleri düşündürebilir.
• Yüksek MCV: B12 veya folat eksikliği gibi nedenlerle ilişkili olabilir.
• Yüksek lökosit: çoğu zaman enfeksiyon veya iltihabi bir duruma eşlik eder.
• Düşük lökosit: bazı enfeksiyonlar veya ilaçlarla ilişkili olabilir.
• Düşük trombosit: kolay morarma ve kanama eğilimi açısından önemlidir.

Hemogram İçin Aç Kalmak Gerekir mi?

Tek başına hemogram için genellikle aç kalmak gerekmez. Yemek yemek kandaki hücrelerin sayısını belirgin biçimde değiştirmediği için hemogram günün herhangi bir saatinde verilebilir. Bu, özellikle uzun süre aç kalması zor olan yaşlı ve kronik hastalar için bir kolaylıktır. Yine de tahlil öncesinde bol su içmek, damarların daha kolay bulunmasına yardımcı olur.

Ancak hemogram çoğu zaman kan şekeri ya da kolesterol gibi açlık gerektiren tahlillerle birlikte istenir. Böyle bir durumda tüm tahliller için açlık kuralına uyulması gerekir. Hangi tahlil için ne kadar aç kalınacağını kan tahlili öncesi açlık süresi yazımızda ayrıntılı olarak bulabilirsiniz. Emin olmadığınızda tahlili isteyen hekime danışabilirsiniz.

Hemogram Sonuç Kağıdı Nasıl Okunmalı?

Sonuç kağıdında genellikle her satırda tahlilin adı, sizin sonucunuz, birimi ve laboratuvarın referans aralığı yer alır. Referans aralığının dışında kalan değerler çoğu zaman "H" (yüksek) ya da "L" (düşük) harfiyle, bazen de renkli ya da kalın yazıyla işaretlenir. Bu işaretler dikkat çekmek içindir, tek başına bir tanı anlamı taşımaz.

Önceki tahlillerinizle karşılaştırma yapmak, tek bir sonuca bakmaktan çoğu zaman daha fazla bilgi verir. Bu nedenle eski sonuçlarınızı saklamak ve hekime giderken yanınızda götürmek faydalı olur. Sonuçta beklenmedik bir değer görürseniz kendi kendinize yorum yapmak yerine hekiminize danışın. Özellikle kronik hastalıklarda değerlerin zaman içindeki eğilimi önemli bilgi verir.

Hemogram İçin Kan Evde Alınabilir mi?

Hemogram için gereken kan, koldaki bir damardan alınan küçük bir örnekle elde edilir. İşlem birkaç dakika sürer ve hastanın hastaneye gitmesini gerektirmez. Bu nedenle yatağa bağımlı, hareket kısıtlılığı olan ya da sık tahlil vermesi gereken kişiler için kan örneği evde de alınabilir. Kan alındıktan sonra işlem yerine birkaç dakika bastırmak morarmayı azaltır.

Evde kan alma hizmetimizle hekiminizin istediği tahliller için örneğiniz evinizde alınır ve laboratuvara ulaştırılır. Ziyaret öncesinde dikkat etmeniz gerekenleri hasta rehberimizde bulabilirsiniz. Sonuçların değerlendirmesi ve gerekirse tedavinin planlanması ise hekiminiz tarafından yapılır. Böylece özellikle yatağa bağımlı hastalar, tahlil için yorucu bir yolculuk yapmak zorunda kalmaz.

Sık Sorulan Sorular

Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; kişisel durumunuz için hekiminize danışın.