Kan Verdikten Sonra Kolda Morarma Neden Olur, Nasıl Geçer?

Kan Verdikten Sonra Kolda Neden Morarma Olur?

Kan alınırken iğne damarın duvarından geçer ve geride çok küçük bir delik bırakır. İğne çıkarıldıktan sonra bu delik, vücudun pıhtılaşma sistemi sayesinde birkaç dakika içinde kapanır. Delik kapanmadan önce bir miktar kan damarın dışına, deri altındaki dokuya sızarsa o bölgede morluk oluşur. Bu nedenle morarma, işlemden hemen sonra ya da birkaç saat içinde fark edilir.

Bu duruma tıpta hematom denir ve kan alma işleminden sonra en sık karşılaşılan durumdur. Çoğu zaman zararsızdır, kolun işlevini etkilemez ve birkaç gün ile iki hafta arasında kendiliğinden kaybolur. Morluğun büyüklüğü, sızan kanın miktarına ve iğne yerine ne kadar süre baskı uygulandığına bağlıdır. Küçük bir morluk dokunulduğunda hafif hassasiyet yapabilir, ancak genellikle ağrıya yol açmaz.

Morarma Kimlerde Daha Kolay Gelişir?

Bazı kişilerde damarlar daha ince ve kırılgandır ya da kanın pıhtılaşması daha uzun sürer. Bu kişilerde aynı özenle yapılan bir işlemden sonra bile morarma daha kolay gelişebilir. İleri yaşta deri incelir ve deri altındaki destek dokusu azalır, bu da morlukların daha belirgin görünmesine yol açar. Damarı zor bulunan kişilerde iğnenin birden fazla kez yerleştirilmesi de morarma ihtimalini artırır.

Kullandığınız ilaçlar ve geçirdiğiniz hastalıklar, kan alan sağlık personeli için önemli bir bilgidir. Kan sulandırıcı ilaç kullanıyorsanız işlem öncesinde bunu mutlaka belirtin; bu durumda iğne yerine daha uzun süre baskı uygulanması gerekir. Daha önceki kan alımlarında belirgin morarma yaşadıysanız bunu da paylaşmanız faydalı olur. Morarmanın daha sık görüldüğü durumlar şunlardır:

• Kan sulandırıcı veya pıhtılaşmayı etkileyen ilaç kullanımı
• İleri yaş ve ince, hassas bir cilt
• İnce, derinde ya da zor bulunan damarlar
• Kanama ve pıhtılaşma bozukluğu olan hastalıklar
• Aynı koldan sık aralıklarla kan alınması

Kan Alındıktan Sonra Morarmayı Önlemek İçin Ne Yapılmalı?

Morarmanın önüne geçmenin en etkili yolu, iğne çıkarıldıktan hemen sonra bölgeye doğru şekilde baskı uygulamaktır. Pamuk veya gazlı bez iğne yerine konur ve parmakla düz bir şekilde bastırılır. Bu sırada pamuğu kaldırıp kanamanın durup durmadığına sık sık bakmak, oluşmaya başlayan pıhtıyı bozabilir. Baskı süresi dolduktan sonra bölgeye küçük bir bant yapıştırılabilir.

Pek çok kişinin alışkanlıkla yaptığı kolu bükerek pamuğu sıkıştırma yöntemi, aslında morarma ihtimalini artırabilir. Kolu bükmek baskının noktaya tam gelmesini engeller ve damarın etrafındaki dokuyu gerer. İşlemden sonraki birkaç saat kolu zorlamamak da en az baskı kadar önemlidir. Kan verdikten sonra şu adımları izlemeniz önerilir:

1. Pamuğun üzerine düz parmakla en az 3 ila 5 dakika bastırın.
2. Bu sırada kolunuzu bükmeyin, düz ve rahat tutun.
3. Kan sulandırıcı kullanıyorsanız baskı süresini uzatın.
4. O gün aynı kolla ağır çanta veya poşet taşımayın.
5. Kolu sıkan dar kollu giysileri birkaç saat giymeyin.
6. İlk saatlerde aynı kolla yoğun egzersiz yapmaktan kaçının.

Kolda Oluşan Morluk Nasıl Geçer?

Küçük morluklar için özel bir tedavi gerekmez; vücut damar dışına sızan kanı zamanla kendiliğinden temizler. İlk 24 saat içinde morluğun üzerine bir beze sarılmış soğuk uygulama yapmak, şişliği ve ağrıyı azaltmaya yardımcı olur. Buzu doğrudan cilde koymamak ve uygulamayı her seferinde birkaç dakikayla sınırlamak gerekir. Bu uygulama gün içinde birkaç kez tekrarlanabilir.

İlk günden sonra ılık uygulama, bölgedeki kan dolaşımını artırarak morluğun daha hızlı çözülmesine katkı sağlayabilir. Bu dönemde kolu dinlendirmek ve morluk bölgesini ovalamamak çoğu zaman yeterlidir. Morluğun üzerine ilaç içeren krem veya jel kullanmayı düşünüyorsanız önce hekiminize ya da eczacınıza danışın. Kan sulandırıcı kullanıyorsanız morluğun geçmesi biraz daha uzun sürebilir.

Morluğun Rengi Neden Değişir, Ne Kadar Sürer?

Morluk iyileşirken renginin değişmesi, vücudun sızan kanı parçalayıp temizlediğini gösteren normal bir süreçtir. Morluk başta kırmızımsı ya da koyu mor görünür, ardından sırasıyla mavimsi, yeşilimsi ve sarımsı tonlara döner. Bazen morluk ilk günlerde iğne yerinden biraz aşağıya doğru yayılabilir; bu da yer çekiminin etkisiyle olur ve genellikle endişe gerektirmez.

İyileşme süresi morluğun büyüklüğüne, kişinin yaşına ve kullandığı ilaçlara göre değişir. Aşağıdaki tablo genel bir fikir verir; süreler kişiden kişiye farklılık gösterebilir. Rengi solmak yerine koyulaşan ya da büyümeye devam eden bir morluk ise değerlendirilmelidir. Morluğun değişimini birkaç günde bir fotoğraflamak, gidişatı takip etmeyi kolaylaştırır.

Süreler yaklaşık değerlerdir ve kişiden kişiye değişebilir.

Hangi Durumlarda Hekime Başvurmak Gerekir?

Kan alımından sonra oluşan morluk çoğu zaman endişe verici değildir. Ancak nadiren de olsa iğne yerinde daha büyük bir kan birikimi, iltihaplanma ya da sinirle ilgili bir sorun gelişebilir. Bu durumların erken fark edilmesi, sorunun kısa sürede ve sorunsuz şekilde çözülmesini sağlar. Bu yüzden morluğun boyutundan çok, eşlik eden belirtilere dikkat etmek gerekir.

Kan alınmadığı hâlde vücudunuzun farklı yerlerinde kolayca morluklar oluşuyorsa, diş eti ya da burun kanamaları sık tekrarlıyorsa bunu da hekiminize söylemeniz gerekir. Bu durum, pıhtılaşma sisteminin ayrıca değerlendirilmesini gerektirebilir. Hekiminiz gerekirse bunun için basit kan tahlilleri isteyebilir. Kan alımı sonrasında aşağıdaki durumlardan birini fark ederseniz vakit kaybetmeden hekiminize başvurun:

• Hızla büyüyen, sertleşen veya giderek artan şişlik
• Kolda veya parmaklarda uyuşma, karıncalanma ya da elektriklenme
• Geçmeyen ya da artan şiddetli ağrı
• İğne yerinde kızarıklık, ısı artışı, akıntı veya ateş
• İki haftadan uzun süren ya da rengi koyulaşan morluk

Evde Kan Alımında Morarma Riski Nasıl Azaltılır?

Kan alımının sakin bir ortamda ve acele edilmeden yapılması, damarın doğru seçilmesini kolaylaştırır. Kendi evinde, tanıdık bir ortamda bulunan hasta daha rahat olur ve kasları gerilmez. Özellikle damarları zor bulunan yaşlılar ve kronik hastalar için bu durum işlemi kolaylaştırabilir. Hastanın yatarak ya da rahat bir koltukta oturarak kan vermesi de baş dönmesi riskini azaltır.

Evde kan alma ziyaretlerinde sağlık ekibimiz işlem sonrasında baskının nasıl uygulanacağını da gösterir ve dikkat edilmesi gerekenleri anlatır. Morarma eğilimi olan hastalarda ekibimiz baskı süresini uzatır ve bölgeyi kontrol ettikten sonra evden ayrılır. Tahlil öncesi hazırlık için açlık süresi rehberimize bakabilirsiniz. Ziyarete nasıl hazırlanacağınızı ise hasta rehberimizde ayrıntılı olarak bulabilirsiniz.

Sık Sorulan Sorular

Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; kişisel durumunuz için hekiminize danışın.